ضیافت علوی | ارزش‌گذاری اعمال، بر اساس نتایج و پیامدهای آن

به گزارش خبرگزاری حوزه، ماه مبارک رمضان، فرصت آشنایی با گنجینه‌ای بی‌نظیر از حکمت و بصیرت علوی است. در پرونده ویژه «ضیافت علوی» همراه بخش‌هایی از حکمت‌های نهج‌البلاغه با بیان حجت‌الاسلام والمسلمین جواد محدثی، کارشناس نهج البلاغه، میهمان سفره‌های افطار شما فرهیختگان خواهیم بود.

در حکمت ۱۲۱ نهج‌البلاغه، حضرت می‌فرمایند:

شَتَّانَ مَا بَیْنَ عَمَلَیْنِ؛ عَمَلٍ تَذْهَبُ لَذَّتُهُ وَ تَبْقَی تَبِعَتُهُ، وَ عَمَلٍ تَذْهَبُ مَئُونَتُهُ وَ یَبْقَی أَجْرُهُ‏.

«بین دو عمل بسیار فاصله است: عملی که لذتش می‌رود ولی پیامدهایش باقی می‌ماند، و عملی که رنج و زحمتش می‌رود ولی پاداشش باقی می‌ماند».

در ارزش‌گذاری هر عمل، ما باید پیامدها و نتایج و آثار ماندگار آن را چه کوتاه‌مدت و چه بلندمدت، محاسبه و بررسی کنیم. معمولاً از هر عملی که انجام می‌دهیم به دنبال بهره و لذتی هستیم؛ منتها بعضی از اعمال، لذت‌های آنی و زودگذر دارند ولی پیامدهای تلخ و درازمدت از آنها باقی می‌ماند، و گاهی اعمالی هستند که برای ما رنج و زحمت دارند ولی آثار و پیامدهای مثبت شان بسیار زیاد است.

برای مثال، فرض کنید کسی برای لذت نفس خود، با سرعت بالا رانندگی می‌کند. خب، یک جوان در این سن از رانندگی با سرعت بالا لذت می‌برد، ولی گاهی ممکن است تصادفی رخ دهد و حادثه‌ای پیش بیاید که عضوی از او بشکند یا آسیب ببیند و تا آخر عمر گرفتار پیامد این لذت موقت باشد.

در سایر گناهان نیز همین گونه است. معمولاً کسانی که به خاطر لذت‌های زودگذر، مثلاً سراغ مواد مخدر می‌روند، تصور می‌کنند که این کار کیف و لذتی دارد، اما در نهایت معتاد می‌شوند، سلامتی خود را از دست می‌دهند و تبعات و آثار آن برایشان ماندگار می‌ماند.

در مقابل، گاهی فردی بیمار است و داروی تلخ می‌خورد؛ برایش زحمت و سختی دارد ولی بهبودی حاصل می‌کند. یا کسی که بیماری حادی دارد و نیاز به عمل جراحی پیدا می‌کند، رنج و زحمت عمل جراحی و دوران نقاهت را تحمل می‌کند تا به سلامتی همیشگی برسد. حال کدام یک ارزش دارد؟ آنجا که لذت‌های اندک یک عمل تمام می‌شود و می‌رود ولی تبعات و پیامدهایش باقی می‌ماند، کجا و آن کارهای سخت همراه با مشقت و زحمت که اجر و ثواب و بهره‌های فراوان دارد، کجا؟

رابطه ما با خدای متعال، با روز قیامت و روز جزا نیز به همین شکل است. به طور کلی، انجام تکالیف الهی ممکن است برای ما رنج و زحمت داشته باشد، ولی به اجر الهی می‌رسیم و در قیامت پاداش‌هایی پایان‌ناپذیر خواهیم داشت. اما انجام گناهان ممکن است برای ما لذت‌های زودگذر و مقطعی داشته باشد، ولی گرفتار عواقب و نتایج تلخ آن خواهیم شد که تا قیامت ادامه دارد.

می‌فرماید: «شَتان» یعنی فاصله است بین عملی که لذتش می‌رود و دردسرها و تبعاتش باقی می‌ماند، و عملی که رنج و زحمتش تمام می‌شود و می‌رود ولی اجر آن ماندگار است.

امیدواریم که در انتخاب بین این دو گونه عمل، همواره به پاداش‌های درازمدت و آثار اخروی اعمال توجه داشته باشیم و از لذت‌های زودگذری که پرونده سیاهی برای ما تشکیل می‌دهد، چشم بپوشیم.